با نزدیکی انتخابات مجلس شورای اسلامی شاید شناخت ملاک ها و معیارهای یک نماینده اصیل و انقلابی از اهمیت والایی برخورد باشد چرا که بعد از شرکت پرشکوه مردم در انتخابات، انتخاب صالحین اهم وظایف مردم است. مجلسی که نه حکم ولی را بر رأی بگذارد، نه بیت المال را به چوبه حراج بزند! مجلسی که اخلاق محور باشد و با جریان های فاسد ثروت و قدرت هم آغوش نباشد. در این میان برای شناخت این مصلحین شاید یکی از مهمترین ملاک ها، معیار هایی است که امام بزرگوار برای نمایندگان مجلس در نظر داشتند و مجلس تشکیل شده از این صالحین را که مجلس مردمی می بود در رأس امور می دانستند.
معنویت در مجلس
یکی از اصول امام برای یک نماینده انقلابی درجه معنویت آن نماینده و دوری از نفسانیت ها و برخورد های شخصی بود چه آنکه در خصوص لزوم رعایت اخلاق در مجلس می فرمایند:”من امیدوارم که آقایان بدون اینکه جهات نفسیت را در نظر داشته باشند، و بدون اینکه اغراض خودشان را و مخالفتهاى شخصى که با اشخاص دارند در نظر داشته باشند، به آن چیزى که وکیل او، به آن چیزى که در آن چیز وکیل هستند، اندیشه کنند و مباحثه کنند و شور کنند.”( صحیفه امام، جلد ۱۲، ص۳۴۵)
نمایندگان مردم باید قانون گرا باشند
شاید در جای جای امام تاکیدی بیشتر از قانونگرایی نداشته باشیم، چه برای نمایندگان چه برای دیگران. تاکیدی که رهبری نیز آن را نکته حیاتی در عرصه انتخابات های مختلف دانستند و بی خردان و نادانان فتنه ۸۸ را نیز همواره از این باب مورد عتاب قرار داده اند که چرا بر قانون پایبند نبوده و به رای مردم احترام نگذاشتند. امام در همان سالهای اول انقلاب در نطقی تند و آتشین در باب قانونگرایی مجلسیان سخن می گوید که:”روى قانون عمل بکنند. این قانونى که ملت برایش رأى داده است. همین رأى نداده است که توى طاقچه بگذارید و کارى به آن نداشته باشید، بروید مشغول کار خودتان بشوید.
این قانون باید دست همه باشد و همه حدود را قانون معیّن بکند. قانون براى مجلس حدود معین کرده است، تخلف از این حدود نشود. براى رئیس جمهور تحدید کرده، حدود قرار داده، او هم تخلف نکند. براى نخست وزیر و امثال اینها و دولتها حدود معیّن کرده. آنها هم نباید خارج بشوند. هر که خارج بشود از حدود، باید این را تنبه بدهند، هدایت کنند آن را.” (صحیفه امام، ج ۱۲، ص: ۳۴۹)
تکلیف گرایی مشی اصلی کارگزاران حکومت اسلامی است
اولین فرق جمهوری اسلامی در تشکیل حکومت را باید در همین نقطه دید. آنجایی که قاعده فعالیت بر مبنای تکلیف و وظیفه قرار دارد نه بر مبنای رسیدن به قدرت و ثروت. تکلیفی که برای ادای فریضه دینی ماست و برای محیا کردن جامعه جهانی ما. اینجاست که امام می گوید” ما بخاطر انجام تکلیف باید آن راهی را برویم که خدای متعال گفته است” و به نمایندگان سفارش می کند که:” سید الشهدا هم شکست خورد در کربلا، اما شکست نبود این. کشته شد و زنده کرد یک عالَمى را. امیر المؤمنین هم در جنگها، در جنگ صفین شکست خورد، لکن شکست نبود این. او به خدمت اسلام بود و براى خدا کار مى کرد. کسى که براى خدا کار بکند، هیچ وقت شکست تویش نیست، بُرد همیشه با آنهاست.”
ایشان در جایی دیگر نیز به نمایندگان تاکید می کنند که فقط:”اسلام مد نظر شما باشد. و این را بدانید که آنهایى که با این مجلس مخالفند، و آنهایى که با این انقلاب مخالفند، و آنهایى که با اسلام مخالفند، هر کارى بکنید آنها به مخالفت خودشان ادامه مى دهند، منتها یک وقتى با یک بهانه است، بعد یک بهانه دیگر پیدا مى کنند.”( صحیفه امام، ج ۱۲، ص: ۳۵۱)
ساده زیستی و رسیدگی به مظلومان
کمتر رهبری را در دنیا می بینی یا شاید حتی نتوانی پیدا بکنی همچون امام و رهبری که تمام غمشان داغ کوخ نشینان و پابرهنگان باشد. امام انقلاب را برای آنان می دانست چرا که قرآن برایش مشخص ساخته بود که زمین را مستضعفان وارثند. امام در جای جای صحبت هایش برای وکلای مجلس از درد آنها و رسیدگی به آنان قشر که خود آنها را عزیزترین ها می دانست سخن می گفت. امام خطاب به نمایندگان مجلس اول اینگونه از مستضعفان می گوید:” امید آن است که رسیدگى به حال مستضعفین و مستمندان کشور که قسمت اعظم ملت مظلوم را در بر مى گیرد در رأس برنامه ها قرار گیرد، و در نخستین مجلس شوراى اسلامى طرحهایى جدى در رفاه حال این طبقه محروم داده شود، و از طرف دولت منتخب شما بدون مسامحه به مورد اجرا گذاشته شود تا در پیشگاه خداوند متعال، بعضى از دیون خودتان را به این طبقه عزیز- که جان خود را براى اسلام و آزادى و استقلال کشور در طبق اخلاص گذاشته و پیروزى را براى انقلاب اسلامى به ارمغان آوردند- ادا کرده باشید.” و همچنین در ادامه می فرماید:” طرحها و پیشنهادهایى که مربوط به عمران و رفاه حال ملت خصوصاً مستضعفین است انقلابى و با سرعت تصویب کنید، و از نکته سنجیها و تغییر عبارات غیر لازم که موجب تعویق امر است اجتناب کنید، و از وزارتخانه ها و مأموران اجرا بخواهید که از کاغذ بازیها و غلط کاریهاى زمان طاغوت اجتناب کنند و رفاه ملت مظلوم و عقب افتادگیهاى آنها را به طور ضربتى تحصیل و ترمیم کنند.”(صحیفه امام، ج ۱۲، ص: ۳۶۴)
مردم سالاری در قاموس اندیشه امام
در اتفاقات سیاسی در زمان حیات امام و همچنین بعد از آن در زمان ولایت مقام معظم رهبری یکی از نقاط کلیدی بحثشان احترام به آرای مردم بوده است. همانطور که رهبری معظم در کرمانشاه از ملاک های کاندیدای انتخابات و اخلاق انتخاباتی احترام و رای مردم را امری حیاتی دانستند امام نیز اهم اولویت ها را آنی می دانستند که مردم مشخص می کنند. ایشان در جایی می فرمایند:”هر کس مردم به آن رأی دادند حتی اگر به ضرر مردم بود باید به آن رأی احترام گذاشت.” این جمله نشان از اندیشه عمیق و ایمان قلبی به مردم سالاری در اندیشه امام راحل حکایت می کند که البته در این مجمل نمی توان به شرح و بسط آن پرداخت.
لینک مطلب در سایت بنیاد تبیین اندیشه های امام خمینی(ره)
میکائیل دیانی